ABD Lider Yardımcısı JD Vance, evvelki gün, ABD-İran muahedesini tanımadığını ve Lübnan’daki işgalini sürdüreceğini söz eden İsrailli bakanlar hakkında sert açıklamalarda bulundu.

‘HER SORUNDA İNSAN ÖLDÜREMEZSİNİZ’

Vance, “Netanyahu kabinesinden birtakım şahısların mutabakata saldırdıklarını ve Lider Trump’a çok ferdî bir formda saldırdıklarını görüyoruz. Birincisi, Donald Trump şu anda tüm dünyada İsrail ulusuna sempati duyan tek devlet lideridir. Şayet ben İsrail kabinesinde olsaydım, tüm dünyada arda kalan tek güçlü müttefikime saldırmazdım. İkincisi de son üç ayda, vatanınızı koruyan savunma silahlarının üçte ikisi Amerikan elleriyle üretildi ve Amerikan vergi mükelleflerinin parasıyla finanse edildi. İsrail’de en büyük sıkıntılarının Lider Trump olduğunu düşünen herkes uyanmalı ve ülkesinin içinde bulunduğu durumun gerçekliğini görmelidir” tabirlerini kullandı.

Vance, bunun akabinde yayınlanan bir mülakatında da İsrail’e, “9 milyonluk bir ülkesiniz. Yaşadığınız her güvenlik sıkıntısından insanları öldürerek kurtulamazsınız” kelamlarıyla seslendi.

‘BÜTÜN LÜBNAN YANMALI’

İsrail’den bu kelamlara reaksiyon gecikmedi. Kültür ve Spor Bakanı Miki Zohar, “Bizim ABD’ye sağladığımız istihbarat, sayısız Amerikan vatandaşının hayatını kurtardı” karşılığını verdi. Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir ise X hesabından Vance’i etiketlediği paylaşımında, “Önerimiz şu: 21. yüzyılın Nazileriyle uğraş etmek, tıpkı ABD’nin 20. yüzyılda yaptığı gibi” dedi.

Gvir, ayrıyeten, “Bütün Lübnan yanmalı. İsrailli annelerin her bir gözyaşı için, bin Lübnanlı anne ağlamalı” cümlelerini kullandı. İsrail, Lübnan Sıhhat Bakanlığının açıklamasına nazaran, ABD-İran mutabakatının hilafına, evvelki geceyarısı ülkenin güneyini bombaladı. En az 18 kişinin hayatını yitirdiği duyuruldu. Öte yandan Reuters, İsrail ile Hizbullah’ın dün saat 16.00’dan itibaren ateşkes konusunda anlaştığını bildirdi.

‘VANCE SAVAŞA KARŞIYDI’

Amerikan siyasetini yakından takip eden hukukçu Yunus Emre Erdölen, bu açıklamalar üzerinden ABD-İsrail ilgilerinin geleceğini Cumhuriyet’e tahlil etti. Evvel Vance’in kelamlarını kıymetlendiren Erdölen, “Vance, Amerika’da ulusalcı dediğimiz, daha İsrail karşısında konumlanan ve bu savaşa en başından beri karşı çıkan Trumpçılardan biri. Bu yüzden bu telaffuz şaşırtan değil. Barış mutabakatının ön muahedesi imzalanır imzalanmaz bu çıkışı yaptı. ‘Ben haklıydım, bu savaş boşunaydı ve İsrail bizi durduk yere bir savaşa sürükledi’ çıkışında bulundu” dedi.

İKİ NUMARA VURGUSU

Öte yandan bu konuşmayı Amerika’nın iki numarasının yapmış olmasının çok kritik olduğunun altını çizen Erdölen, “Böyle bir konuşma Amerika’da daha evvel hiçbir üst seviye yetkili tarafından yapılmamış, çok tarihi bir konuşma. Yani bunu hiç kimse kestirim edemezdi. Ve şunu unutmayın: İsrail lobisinin bugüne kadar en çok yatırım yaptığı beşerler, en çok bağış yaptığı beşerler bu konuşmayı yapıyor. Bu çok acayip bir dönüşüm. Şu anda İsrail açısından çok büyük bir hezimet yaşanıyor” sözlerini kullandı.

‘SİSTEMATİK DEĞİŞİM’

Gelinen noktayı “Sistematik bir değişimin birinci günleri” formunda tanımlayan Erdölen, “İsrail zati Amerika kamuoyunda demokratları büsbütün kaybetti. Demokrat seçmenin yüzde 90’ı İsrail aykırısı. Cumhuriyetçi gençlerin çoğunluğu da, Charlie Kirk’ün öldürülmesinin akabinde, İsrail’i suçlayacak kadar İsrail zıddına dönüşüyor. Gazze soykırımından beri değişen hava, İran savaşıyla bir arada direkt Amerikan halkının cebine ziyan verince beşerler İsrail’e karşı yansılarını uygunca artırdı. ‘Bizim çocuklarımızı vefata yolluyorsunuz’ üzere bir yaklaşım oluştu. Trump da, cumhuriyetçiler de bunu görerek İsrail’e takviyeden geri adım attı” kelamlarını sarf etti.

Erdölen, ayrıyeten, “Amerika bu yıl bağımsızlığının 250. yılını kutluyor, ancak birinci defa, gerçek manada İsrail’den de bağımsız olma uğraşını başlattılar. İsrail bu masadan kaybederek ayrılıyor. Farkındaysanız mutabakatın birinci maddesinde, ‘İran-ABD ve müttefikleri çatışmayı durduracak’ deniyor. İsrail’in imzası yok, İsrail’in muahede metninden haberi yok. İsrail’e bildiri edildi bu mutabakat. İsrail’e, ‘Al bunu uygula’ dendi. Amerika İsrail’e hâkim bir ülke üzere davranmadı, 51. eyalet üzere davrandı. Bu çok değişik bir şey” dedi.

‘İSRAİL FARKLI FORMÜLLER ARIYOR’

Erdölen, İsrail’in ABD kamuoyunda zayıflayan prestijine karşı farklı formüller aradığını da kaydederek, “Mesela şu anda bir seçim sürecindeyiz. İsrail lobisinin para verdiği aday kaybettiği için, İsrail lobisi, uydurma Filistinci adaylara bağış yaparak Filistin yanlısı seçmenleri bölmeye çalışıyor. Yani aslında kendisinin seçim kaybettirdiğini bildiği için, kazanmasını istemediği isimlere bağış yapıyor ki seçimi kaybetsin. İsrail uzun müddettir bu savaşı kaybettiği için TikTok’u İsrail’i destekleyen aileler almak zorunda kalıyor. Halkın fikri o kadar İsrail’in karşısında ki medyayı bile tekelleştirmeye çalışıyorlar. Buna karşın işe yaramıyor” cümlelerini kullandı.