Küresel ısınma ve denetimsiz betonlaşmanın metropollerde yarattığı “kentsel ısı adası” tesiri, yalnızca termometreleri değil, kronik akciğer hastalarının nefesini de zorluyor. Kent merkezlerindeki asfalt ve beton yüzeylerin emdiği ısı, gece bile düşmeyen boğucu bir sıcaklık dalgasına dönüşürken yükselen sıcaklıkla birlikte yer düzeyinde biriken kirli hava ve ozon gazı, astım ve KOAH hastaları için adeta birer “akciğer tuzağı” hazırlıyor.

Uzmanlar, yeşil alandan mahrum, dikey mimarinin rüzgârını kestiği mahallelerde yaşayan teneffüs hastalarının yaz aylarında hastaneye müracaat oranlarında önemli artış yaşandığı konusunda uyarıyor.

Türk Toraks Derneği Astım ve Allerji Çalışma Kümesi üyesi Fevziye Fisun Yıldız, kentsel ısı adası tesirinin sadece bir sıcaklık artışı olmadığını, tıpkı vakitte değerli bir halk sıhhati sorunu olduğunu vurguladı. Yıldız, bilhassa büyük kentlerde yoğun beton ve asfalt yüzeylerin güneşten gelen ısıyı emerek kent merkezlerinin etrafına nazaran daha sıcak hale gelmesine sebep olduğunu belirtti. Bu sıcaklık farkının yeşil alanların daha fazla olduğu bölgelere kıyasla 3 ila 7 santigrat dereceye kadar çıkabildiğini tabir eden Yıldız, bu durumun “kentsel ısı adası etkisi” olarak tanımlandığını söyledi.

‘KİMYA DEĞİŞİYOR’

Yıldız, sıcaklık artışının kent içi hava kimyasını da değiştirdiğini söyledi. Yüksek sıcaklıkların, araç egzozlarından salınan uçucu organik bileşikler ve azot oksitlerin güneş ışığıyla yansımaya girmesini hızlandırdığını aktaran Yıldız, bu süreç sonucunda yer düzeyinde ziyanlı ozon oluşumunun arttığını tabir etti. Yoğun yapılaşmanın hava akımını da zayıflattığını söyleyen Yıldız, kirleticilerin kent içinde dağılmak yerine birikim gösterdiğini ve bu sebeple bilhassa kent merkezlerinde ozon düzeylerinin etraf bölgelere nazaran daha yüksek ölçülebildiğini aktardı.

Yer düzeyindeki ozonun değerli bir hava kirletici olduğuna dikkat çeken Yıldız, bu gazın bilhassa astım ve KOAH üzere kronik teneffüs yolu hastalıkları olan bireylerde akciğerlerde tahrişe, bronşlarda daralmaya ve nefes darlığında artışa yol açtığını söyledi. Sıcak hava dalgalarının bu tesirleri daha da belirginleştirdiğini söz eden Yıldız, yapılan araştırmalarda aşırı sıcak devirlerde astım sebebiyle acil müracaatların yüzde 20-30 oranında, KOAH’a bağlı hastane yatışlarının ise yüzde 14-25 oranında arttığının görüldüğünü belirtti.

Yıldız, bilhassa gece sıcaklıklarının düşmemesinin bedenin toparlanmasını zorlaştırdığını ve kronik hastalıkların seyrini olumsuz etkilediğini tabir etti. Bu durumun tıpkı vakitte çevresel adaletsizlik ve sıhhatte eşitsizlik meselesini da beraberinde getirdiğini belirten Yıldız, tıpkı kent içinde bile birtakım bölgelerin daha berbat hava kalitesi ve daha yüksek sıcaklıklara maruz kaldığını söyledi. Yıldız, bilhassa düşük gelirli bölgeler, yeşil alanı az mahalleler, açık alanda çalışanlar, yaşlılar ve kronik hastalığı olan bireylerin daha yüksek risk altında olduğunu vurguladı.

Korunma tekniklerine de değinen Yıldız, bilhassa 11.00- 17.00 saatleri arasında kronik teneffüs hastalarının mümkün olduğunca dışarı çıkmaması gerektiğini belirtti. Yıldız ayrıyeten yoğun trafik bölgelerinden uzak durulması, gölgelik alanların tercih edilmesi ve kâfi sıvı tüketiminin kıymetine dikkat çekti.